Dlaczego nasze mamy nie karmiły nas piersią? Absurdalny schemat żywienia niemowląt w czasach PRL
Soki z warzyw i owoców w 3 tygodniu życia, słodzona woda, rumianek i mleko z mąką. Napoiłabyś tym noworodka?



Dziś łapiemy się za głowę słysząc takie zalecenia. A naszym mamom właśnie tak nakazywano nas karmić, i to całkiem oficjalnie.

Zerknijcie na wytyczne dotyczące karmienia piersią i schemat sztucznego żywienia niemowląt z tamtych czasów. Szok – to mało powiedziane ;) Znalazłam je w moim pamiątkowym albumie, o którym pisałam kiedyś tutaj: Album malucha – fenomenalna pamiątka dla dziecka.

album-dziecka-01web

album-dziecka-03web


Nasze Mamy nie miały lekko

Obecnie doskonale wiemy, że najlepszym sposobem utrzymania laktacji jest karmienie na żądanie – zarówno żądanie dziecka, jak i matki (kiedy podczas nawału pokarmu mama czuje, że jej piersi są bliskie eksplozji).

Już dawno rzuciłyśmy w kąt harmonogramy, rozpiski, tabelki i karmienie z zegarkiem w ręku.

Narzekamy, że niewiele kobiet karmi piersią, ponieważ brakuje wsparcia laktacyjnego, edukacji i świadomości wśród nowo upieczonych mam.

A co miały powiedzieć nasze Mamy, mniej więcej 30 lat temu? Jakim cudem miały utrzymać laktację, skoro zalecano im coś takiego:

Karmienie powinno odbywać się bardzo regularnie, zawsze o tych samych porach, z zachowaniem przerwy nocnej. Między posiłkami lub w nocy, gdy płacze i wydaje nam się, że niemowlę jest głodne, należy dać dziecku słabą herbatę lub przegotowaną wodę czy rumianek.

Cytat pochodzi z książki
„Od kołyski do mundurka. Album naszego dziecka”
autorstwa Anny Korsak-Mikulskiej
(Wydawnictwo „Śląsk”, 1980).


Schemat żywienia niemowląt z 1980 roku
wg norm Instytutu Matki i Dziecka

W latach 80-tych już od narodzin dziecka zalecano uzupełniać karmienie naturalne wodą z cukrem, rumiankiem, sokami z owoców i warzyw oraz witaminami. Mleko mamy uważano za niedoskonałe i niepełnowartościowe.

Biorąc pod uwagę zalecenia dotyczące karmienia naturalnego można przypuszczać, że po jakimś czasie wiele Mam nie było w stanie utrzymać laktacji i pozostawało im karmienie mieszanką. Z tym, że nie było wtedy tak wypasionych mieszanek jak w dzisiejszych czasach, tylko zwykłe mleko w proszku.

Oto wytyczne dotyczące sztucznego żywienia niemowląt, które (chcąc nie chcąc) stosowały nasze Mamy:

karmienie-piersia-04

Schemat zawiera wiek noworodka/niemowlęcia oraz zalecany rodzaj pokarmu, liczbę posiłków i wielkość porcji. A te niebieskie dopiski to skrupulatne notatki mojej Mamy ♥

Skład mieszanki II:

mleko w proszku 9 g (tj. 3 płaskie łyżeczki), cukier 7,5 g (półtorej płaskiej łyżeczki), mąka 2 g (1 bardzo płaska łyżeczka), woda 100 g


Skład mieszanki III:

mleko w proszku 13 g (tj. 4,5 płaskich łyżeczek), cukier 5 g (1 płaska łyżeczka), mąka 3 g (1 płaska łyżeczka), woda 100 g


1-14 dni

7 razy mieszanka II bez mąki – 10-90 g
płyny obojętne, lekko osłodzone (herbata, rumianek, woda przegotowana)
Karmienie naturalne + woda osłodzona


15 dni – 1 miesiąca

6 razy mieszanka II bez mąki – 90-120 g
soki z owoców i warzyw 5-10 g (1-2 łyżeczki dziennie)
wit. C – 50 mg; wit. A – 1700 j.m.; wit. D3 – 1000-1500 j.m.; wit. B1 – 1,5 mg (pół tabletki)
Karmienie naturalne + woda słodzona, rumianek + soki +witaminy A, B1, C, D, E


2 miesiące

6 razy mieszanka II z mąką – 90-120 g
soki z owoców i warzyw 5-10 g (1-2 łyżeczki dziennie)
witaminy jak w 1 miesiącu życia
Karmienie naturalne + woda słodzona, rumianek + soki + jabłko + witaminy A, B1, C, D, E


3 miesiące

4 razy mieszanka II z mąką – 130-150 g
2 razy mieszanka III – 130-140 g
soki z owoców lub warzyw 40-50 g (8-10 łyżeczki dziennie) lub 80 g skrobanego jabłka
witaminy jak w 1 miesiącu życia
Karmienie naturalne + sztuczne (reszta j.w.)


4 miesiące

5 razy mieszanka III – 130-150 g
1 raz zupa jarzynowa – 130-150 g
soki z owoców lub warzyw 50-60 g (10-12 łyżeczek dziennie) lub 100 g skrobanego jabłka
witaminy jak w 1 miesiącu życia
Od 4 miesiąca – karmienie sztuczne :( 


5 miesięcy

3 razy mieszanka III – 150-180 g
1 raz zupa jarzynowa na rosole 150-180 g + pół żółtka
1 raz kasza na mleku 150-180 g
soki z owoców lub warzyw 60 g (10-12 łyżeczek dziennie) lub 120 g skrobanego jabłka
wit. C – 50 mg; wit. D3 – 1000-1500 j.m.; wit. B1 – 1,5 mg (pół tabletki)


6 miesięcy

2 razy mieszanka III – 180-200 g
1 raz sucharek z mlekiem 180 g
1 raz zupa jarzynowa na rosole 130-150 g + papka z jarzyn 50 g + mięso gotowane 10 g lub 10 g żółtka (około ½)
1 raz manna na mleku 180 g
owoce 120-140 g dziennie
witaminy jak w 5 miesiącu życia


7 miesięcy

2 razy mieszanka III – 180-200 g
1 raz papka z twarogu z herbatnikiem 100 g + herbata 50 g lub kisiel mleczny z żółtkiem 150 g
1 raz zupa jarzynowa na rosole 130-150 g + papka z jarzyn 50 g + pół żółtka, tj. około 10 g lub 15 g gotowanego mięsa
1 raz manna na mleku 180-200 g
owoce 150 g dziennie
witaminy jak w 5 miesiącu życia


8 miesięcy

1 raz mleko z sucharkiem – 200 g lub zamiennie mieszanka III – 200 g
1 raz kasza na mleku – 200 g lub 100 g papki z twarogu + 50 g mleka, owoce około 50 g
1 raz zupa jarzynowa na rosole – 150 g + papka z jarzyn 50 g + mięso gotowane 15 g
1 raz owoce z cukrem lub kompot – 150 g + herbatniki lub biszkopty 10 g
1 raz kluski lane z żółtka – 200 g
witaminy jak w 5 miesiącu życia


9 miesięcy

1 raz mleko z kawą zbożową 200-220 g + herbatniki 10 g
1 raz sucharki lub bułka z mlekiem – 200 g lub 100 g papki z twarogu + 50 g mleka + owoce 50 g
1 raz zupa jarzynowa na rosole – 150 g + papka z jarzyn 50 g + mięso gotowane 15 g
1 raz owoce z cukrem 150 g + biszkopt 5-10 g lub kisiel owocowy – 150 g polany mlekiem w ilości 50 g
1 raz kluski lane na mleku z 1 żółtka 200 g lub płatki owsiane podprawione żółtkiem 200 g
witaminy jak w 5 miesiącu życia


10 miesięcy

1 raz mleko z cukrem lub mleko z kawą zbożową 200-220 g + 10 g bułki lub chleba pytlowego + 1 g masła
1 raz papka z twarogu 100 g + mleko 50 g lub kluski lane z żółtkiem 220 g + owoce 100 g
1 raz zupa jarzynowa 150 g + 50 g papki z jarzyn + 20 g mięsa albo polędwicy lub szynki chudej
1 raz kisiel mleczny z żółtkiem 100 g + owoce z cukrem 100 g
1 raz ryż na mleku – 200-220 g
witaminy jak w 5 miesiącu życia


11-12 miesięcy

1 raz mleko z kawą zbożową, mleko z herbatą lub kakao na mleku 220 g + 10 g chleba pytlowego lub bułki + 40 g twarogu ze szczypiorkiem lub 20 g szynki
1 raz kasza (płatki) na mleku – 220 g + owoce 100 g
1 raz zupa jarzynowa 150 g + 50 g papki z jarzyn + pulpet z mięsa 25 g
1 raz kisiel owocowy polany mlekiem (150 g kisielu + 50 g mleka)
1 raz ziemniaki puree 50 g + jajecznica na parze z połowy jaja + mleko zsiadłe 150 g (słodkie albo kefir) lub kluski na mleku z pół jaja 220 g
witaminy jak w 5 miesiącu życia

Anna Korsak-Mikulska „Od kołyski do mundurka. Album naszego dziecka”


Tak to mniej więcej wyglądało, kiedy byliśmy bobasami. Mniam!


Współczesne wytyczne

Wróćmy do kwestii podawania soków z warzyw i owoców. Obecnie zaleca się podawać niemowlęciu pierwsze warzywa i owoce po 6 miesiącu życia. Jeszcze jakiś czas temu – po 4 miesiącu, ale to było dawno i nieprawda

Dlaczego więc nasze Mamy musiały rozszerzać nam dietę już w pierwszym miesiącu życia? (w 1 i 2 miesiącu stopniowo, a potem na całego!). O co chodzi z tymi sokami? Oto ówczesne wyjaśnienie:

Ponieważ mleko zawiera za mało witamin, od czwartego tygodnia życia podajemy niemowlęciu soki z owoców i jarzyn. Najlepiej zacząć od soków z marchwi, jabłka, pomarańczy i cytryny. Z początku podajemy kilka kropli dziennie, pod koniec pierwszego miesiąca życia dochodzimy do 6 łyżeczek do herbaty dziennie.

Anna Korsak-Mikulska „Od kołyski do mundurka. Album naszego dziecka”


Czy ludzkie mleko rzeczywiście zawiera za mało witamin?! A gdzie tam. Zanim wynaleziono suplementy, mamy i mamki wykarmiły wiele pokoleń. Natura mądrze to wymyśliła – ludzkie mleko jest kompletnym, pełnowartościowym pokarmem. Owszem, zdarza się, że dzieci wymagają na przykład suplementacji żelaza, ale są to wyjątkowe przypadki.

World Health Organization (WHO), a także Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, zalecają karmienie wyłącznie piersią przez pierwsze 6 miesięcy życia dziecka.

Według raportu „Czy Polska jest krajem przyjaznym matce karmiącej i jej dziecku? Raport czerwiec 2016” aż 98% mam rozpoczyna karmienie piersią tuż po porodzie. Według raportu z roku 2015 Polska plasuje się w pierwszej 10 krajów europejskich z wysokim odsetkiem wczesnego rozpoczynania karmienia piersią. Jednak liczba mam, które karmią piersią, mocno obniża się już w pierwszym miesiącu, po 6 tygodniu przy karmieniu piersią pozostaje już tylko 46% kobiet.

Pełny tekst raportów możecie przeczytać tutaj:
Raport 2016 + wnioski
Raport 2015


Cukier krzepi?

Co jeszcze zwróciło Waszą uwagę z powyższym schemacie żywienia? Na pewno wszechobecny cukier: słodzone owoce, kisiel, herbatniki, biszkopty…

Mleko mamy i mleko modyfikowane również są słodkie. Mleko ludzkie zawiera węglowodany takie jak laktoza i oligosacharydy, a mleka modyfikowane dodatkowo syrop glukozowy.

Natomiast w czasach PRL-u oprócz obecnej już w mleku laktozy, stosowano biały cukier, czyli sacharozę. Mam wrażenie, że w powyższym schemacie żywienia niemowląt jest go zdecydowanie za dużo. Zapewne zgodnie z popularnym wówczas hasłem „cukier krzepi”

Dlatego dziwnie mi się czyta poniższe zalecenie autorki. Przecież cukier to cukier.

Do 3 roku życia dziecko nie powinno dostawać ani czekolady, ani żadnych cukierków. (…) Każda mądra mama wie, że słodycze są dla dziecka niezdrowe. Doskonale zastąpią je owoce.

Anna Korsak-Mikulska „Od kołyski do mundurka. Album naszego dziecka”


Owoce… posłodzone cukrem? W schemacie stoi jak byk.


Szkoda tej laktacji

Najbardziej szkoda tej laktacji, którą udało się rozkręcić po porodzie, a która potem zanikała. Jak wynika z notatek widocznych powyżej, moja Mama dzielnie trzymała się do 4 miesiąca :) Podobnie było u Mam kilku koleżanek, które poprosiłam o sprawdzenie tej informacji. 

W tamtych czasach nie uczono, że dziecko może być tylko i wyłącznie na piersi do ukończenia 6 miesięcy życia. Ponadto wiedza, że laktacja działa na zasadzie popytu i podaży, a dokarmianie zakłóca ten mechanizm, najwyraźniej nie była powszechna. 

Szkoda tej laktacji, bezcennej dla mamy i dziecka. Czy nie wygodniej byłoby karmić piersią, kiedy wszystko było na kartki? Obok argumentów emocjonalnych i ekonomicznych niezwykle ważne są również argumenty naukowe. Wyższość wartości odżywczej, biologicznej i immunologicznej mleka kobiecego nad mlekiem modyfikowanym jest niepodważalnym faktem.

karmienie-piersia-01


PRL w pigułce

Poprawianie natury, karmienie z zegarkiem w ręku, dosładzanie, stosowanie składników uważanych dziś za silne alergeny, wczesne rozszerzanie diety o produkty, których dziecko nie jest w stanie strawić i przyswoić… No i przede wszystkim brak edukacji, dostępu do internetu, do wyników badań, do tak wartościowych treści jak blog Hafija czy Kwartalnik laktacyjny.

Nasze mamy nie miały lekko! Tym bardziej należy im się podziw i wdzięczność, że dały radę to wszystko ogarnąć: wykarmić nas i czuwać przy naszych łóżkach podczas chorób, które na pewno częściowo wynikały z krótkiego karmienia piersią i niskiej odporności. W obliczu trwającej debaty nt. szczepień karmienie piersią to również niezwykle ważny aspekt zdrowia publicznego.

Nasuwa się myśl, że jakoś przeżyliśmy, ale kto wie ilu problemów zdrowotnych moglibyśmy uniknąć, gdyby nasze Mamy karmiły nas piersią zgodnie z obecnymi wytycznymi WHO… jednak nie ma co gdybać.


Czy Polska jest krajem przyjaznym

matce karmiącej i jej dziecku?

Raport 2016

Narzekamy na karmienie piersią w Polsce, i słusznie. Według wspomnianego raportu „Czy Polska jest krajem przyjaznym matce karmiącej i jej dziecku?” (czerwiec 2016) w razie problemów laktacyjnych aż 45% lekarzy rekomenduje podanie mieszanki i tylko 7% lekarzy pediatrów doradza wizytę u konsultanta laktacyjnego.

Mamy, którym udało się karmienie piersią, kierują się przede wszystkim wewnętrznym przekonaniem i wiedzą zdobytą na własną rękę. Wciąż jest mnóstwo do zrobienia w zakresie powszechnej dostępności doradztwa laktacyjnego, edukacji personelu medycznego i młodych mam. Jednak chciałabym zakończyć jakimś pozytywnym akcentem Trzeba przyznać, że przez ostatnie 30 lat widać wyraźną zmianę na lepsze!

Co sądzicie o powyższym schemacie żywienia? Chętnie poznałabym opinię współczesnego dietetyka na ten temat.
Jak było z Wami? W którym roku się urodziłyście i jak długo Wasze Mamy karmiły Was piersią? Czy pamiętają kiedy i dlaczego przestały? Jak zwykle czekam na Wasze komentarze :) 

Trzymajcie się!
.
Renia-podpis
.

Źródła:
• Czy Polska jest krajem przyjaznym matce karmiącej i jej dziecku? Raport czerwiec 2016 > KLIK
• Karmienie piersią w Polsce. Raport 2015 > KLIK

• Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (2016) > KLIK
• Michaelsen K.F., Weaver L., Branca F. i wsp. Feeding and nutrition of infants and young children. Guidelines for the WHO European Region. WHO regional publications. European series; No 87
• Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne 2014


Chcesz być na bieżąco?
Polub blog na Facebooku:


Spodobało Ci się?
Będzie mi miło, jeśli polubisz lub udostępnisz 
ten tekst:


…albo zostawisz komentarz poniżej 
Dziękuję!



To również może Cię zainteresować:



Poprzedni wpis
Następny wpis

Miłośniczka drapania po pleckach. Matka, która odpuściła. Zamiast rodzicielskiej spiny i perfekcjonizmu woli święty spokój, puzzle, skakanie po kałużach i książki Astrid Lindgren. Mieszka w Warszawie, ale pisze o Skandynawii, którą kocha, lubi, szanuje... i odwiedza kiedy tylko ma okazję. Szczęśliwa żona mężczyzny z dalekiej północy. Rozpieszcza na potęgę - głównie siebie i męża... a dzieci tylko od czasu do czasu :)